Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang trở thành mối đe dọa lớn đối với hành tinh, sáng kiến “Nếu ta đóng góp” của UNICEF tại Việt Nam nổi bật như một công cụ giáo dục quan trọng. Tài liệu này tập trung vào việc giúp trẻ em hiểu và hành động để đạt net zero cho trẻ em. Net zero cho trẻ em không chỉ là kiến thức mà còn là cách để thế hệ trẻ tham gia bảo vệ hành tinh. Mời quý nhà trường và thầy cô cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây!
Tác động của biến đổi khí hậu đến Việt Nam và vai trò của Net Zero
Việt Nam là một trong những quốc gia dễ bị tổn thương nhất bởi biến đổi khí hậu. Tài liệu UNICEF mô tả siêu bão Yagi năm 2024 – cơn bão mạnh nhất trong 70 năm – đã gây thiệt hại cho 14 tỉnh, ảnh hưởng đến sinh kế và sức khỏe cộng đồng. Không khí ô nhiễm bao phủ các thành phố, và trẻ em như Phương Linh ở Hải Phòng chia sẻ về cuộc sống gắn liền với thiên nhiên nhưng ngày càng khó khăn do bão lũ.
Net zero ở Việt Nam có nghĩa là giảm phát thải từ các lĩnh vực như năng lượng, nông nghiệp và chất thải. Ví dụ, chuyển sang năng lượng tái tạo như gió và mặt trời có thể giảm hàng triệu tấn CO2. Tài liệu trích dẫn rằng từ 2014-2020, Việt Nam đã đạt giảm 58 triệu tấn CO2 nhờ các biện pháp như bảo vệ rừng và cải thiện nông nghiệp. Trẻ em có thể học qua các game trong tài liệu, như ghép đôi khái niệm (ví dụ: “net zero” với “cân bằng khí thải”) hoặc ô chữ về “thích ứng” và “giảm phát thải”.
Sáng kiến nhấn mạnh rằng net zero cho trẻ em không chỉ là giảm thải mà còn thích ứng, như xây dựng hệ thống cảnh báo sớm thiên tai và phát triển giống lúa chịu mặn ở đồng bằng sông Cửu Long. Đến năm 2023, Việt Nam đã phục hồi 25.000 ha rừng ngập mặn và triển khai hơn 100 dự án gió, sản xuất 70.000 MW điện sạch. Những con số này giúp trẻ em thấy net zero cho trẻ em là khả thi, khuyến khích chúng tham gia các hoạt động STEM như xây mô hình năng lượng gió.
Câu trích dẫn này”Trẻ em không phải tác nhân chính gây ra biến đổi khí hậu nhưng là đối tượng đã và đang chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất của Biến đổi khí hậu. Các em đang đứng ở tuyến đầu của cuộc khủng hoảng khí hậu, không chỉ với vai trò nạn nhân, mà còn với tiềm năng trở thành những người kiến tạo thay đổi.” – từ UNICEF nhấn mạnh vai trò kép của trẻ em trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu, thúc đẩy net zero cho trẻ em như một sứ mệnh thế hệ.
Thỏa thuận Paris và cam kết NDC của Việt Nam
Thỏa thuận Paris năm 2015, được 195 quốc gia thông qua, đặt mục tiêu net zero toàn cầu. Mỗi nước phải nộp NDC (Đóng góp do quốc gia tự quyết định) mỗi 5 năm, với Việt Nam cập nhật NDC năm 2022 nhằm giảm phát thải 15,8% so với kịch bản thông thường vào 2030. Tài liệu UNICEF giải thích NDC như “kế hoạch đóng góp” của quốc gia nhằm giảm methane từ chất thải và nông nghiệp, cũng như bảo vệ rừng.
Net zero cho trẻ em được thể hiện qua các chiến lược: giảm phát thải từ năng lượng (chuyển sang điện gió), nông nghiệp (canh tác bền vững) và chất thải (tái chế). Việt Nam ưu tiên thích ứng bằng cách dự báo bão chính xác hơn và khuyến khích cộng đồng tham gia. Trẻ em có thể đóng góp bằng cách tham gia tuyên truyền, như tổ chức sự kiện trường học về net zero cho trẻ em.
Cách trẻ em có thể đóng góp để đạt net zero
Sáng kiến “Nếu ta đóng góp” khuyến khích trẻ em hành động ngay. Bước đầu là quan tâm và tìm hiểu: đọc NDC Việt Nam, xem tác động đến cộng đồng. Sau đó, lan tỏa kiến thức qua thảo luận với bạn bè. Tham gia hoạt động cộng đồng như trồng cây hoặc tiết kiệm điện – mỗi cây hấp thụ khoảng 30 kg CO2/năm.
Tài liệu gợi ý các bước: thay đổi lối sống thân thiện môi trường (giảm nhựa dùng một lần), sử dụng năng lượng tái tạo, và chia sẻ ý tưởng cho NDC 2025 qua email UNICEF. Net zero cho trẻ em còn qua game: trắc nghiệm về lượng CO2 thải ra (37,4 tỷ tấn toàn cầu năm 2023 theo IEA) hoặc ô chữ về “hóa thạch” và “nước biển dâng”.
Net zero cho trẻ em không phải giấc mơ xa vời mà là trách nhiệm chung. Sáng kiến “Nếu ta đóng góp” của UNICEF cung cấp tài liệu dễ hiểu, kết hợp kiến thức khoa học và hành động thực tế. Bằng cách tham gia, trẻ em Việt Nam có thể góp phần giảm phát thải, bảo vệ hành tinh. Hãy bắt đầu cùng KidsEdu từ hôm nay: trồng một cây, tiết kiệm năng lượng, và chia sẻ kiến thức. Tương lai net zero cho trẻ em phụ thuộc vào chúng ta – và trẻ em chính là lực lượng dẫn dắt.
>> Nguồn: UNICEF / Nếu Ta Đóng Góp
